ОҚЧУНГУЛ ҚАБРИСТОНИДАН ТОПИЛГАН ТЕМИР ПАЙКОНЛАРИ

TO'LIQ MATN:

Referat

Ушбу мақолада Устюрт платоси ҳудудида жойлашган Оқчунгул қабристонининг ўқдон мажмуаси тас-
нифлнган. Оқчунгул кўчманчилар қабристони ўтган аср 80-йилларида Ўзбекистон Республикаси Фан-
лар Aкадемияси Қорақалпоғистон бўлими археологлари томонидан кашф этилган. Бугунги кунга қадар
кўчманчилар маданияти муаммосини археологик жиҳатдан ўрганиш кўп жиҳатдан Ўзбекистон архео-
логияси фанида “оқ доғ” бўлиб қолмоқда. Aрхеологик тадқиқотларнинг узоқ йиллик амалиёти шуни
кўрсатадики, қўрғон-қабрлар Ўзбекистон ҳудудидаги кўчманчи маданиятнинг асосий ёдгорликлари ҳи-
собланади. Ўқ учлари кўчманчилар қабристонларидаги оммавий топилмалардан биридир. Оқчунгул қа-
бристонидан топилган материаллар ичида сон жиҳатдан темир ўқ учлари устунлик қилади. Темир, осон
коррозияга учрайдиган материал сифатида, вақт ўтиши билан асл шаклини йўқотади, шунинг учун бу
металлдан ясалган камон ўқи учларини таснифлаш ҳар доим тадқиқотчидан алоҳида ёндашувни талаб
қилади. Оқчунгул қабристонидан олинган пайкон тўплами ўз таркибига кўра антик даврга тегишли.
Типологик асосда деярли барча ўқ учлари ўзларининг ўхшашликларини Волга бўйи ва Сибирнинг Сар-
матия ўқдонларидан топадилар. Типологик таҳлил муаллифга бутун ўқлар мажмуасини милодий II–IV
асрларга тегишли эканлигини аниқлаш имконини берди.

Mualliflar haqida

Adabiyotlar ro'yxati

ИСПОЛЬЗОВАННАЯ ЛИТЕРАТУРА:

Арсланова Ф. Х. Курганы с трупосожжением в Верхнем Прииртышье // Поиски раскопок в Казахстане / Отв. ред. К. А. Акишев. Алма-Ата, 1972. С. 56–76. Древняя и средневековая культура Устюрта. Ташкент: Фан, 1978. 328 с.

Медведев А. Ф. Ручное метательное оружие (лук и стрелы, самострел) VIII–XIV вв. // САИ (Археология СССР. Свод археологических источников). Вып. Е1-36. М.: Наука, 1966. 184 с.

Плотников Ю. А. Наконечники из могильников Кзыл-Ту // Военное дело древних племен Сибири и Центральной Азии / Отв. ред. Ю. С. Худяков. Новосибирск: Наука, 1981. С. 110–115.

Сарматы и Восток: Избранные труды / А. С. Скрипкин; сост.: Е. А. Коробкова, А. В. Белицкий. Волгоград: Изд-во ВолГУ, 2010. 370 с., ил.

Смирнов К. Ф. Вооружение Савроматов // МИА (Материалы по исследованию археологии СССР). Вып. 101. М.: Изд-во АН СССР, 1961. 162 с.

Хазанов А. М. Избранные научные труды: Очерки военного дела сарматов // СПб: Филол. ф-т СПб ГУ; Изд-во СПбГУ. 2008. 294 с.

Ягодин В. Н. Бронзовые наконечники стрел из Южной Бактрии // Древняя Бактрия. Материалы Советско-Афганской археологической экспедиции / Отв. ред. И. Т. Кругликова. Вып. 3. М.: Наука, 1984. С. 33–57.

REFERENCE

Arslanova F. H. 1972. In K. A. Akišev (ed.). Kurgany s truposožženiem v Verhnem Priyrtyše (Mounds with cremation in the Upper Irtysh) // Poiski raskopok v Kazahstane (Search for excavations in Kazakhstan). Alma-Ata, 56–76 (in Russian).

Drevnââ i srednevekovaâ kul’tura Ustûrta (Ancient and medieval culture of Ustyurt). 1978. Taškent: FAN, Publ., 328 (in Russian).

Medvedev A. F. 1966. Ručnoe metatel’noe oružie (luk i strely, samostrel) VIII–XIV vv. (Hand throwing weapons (bow and arrows, crossbow) of the 8th – 14th centuries) // SAI (Archeology of the USSR.

Corpus of archaeological sources). Issue E1-36. Moscow: Nauka, Publ., 184 (in Russian). Plotnikov Û. A. 1981. In Û. S. Hudâkov (ed.). Nakonečniki iz mogil’nikov Kzyl-Tu (Tips from the burial grounds of Kzyl-Tu) // Voennoe delo drevnih plemen Sibiri i Central’noj Azii (Warfare of the ancient tribes of Siberia and Central Asia). Novosibirsk: Nauka, Sibirskoe otdelenie, Publ., 110–115 (in

Russian).

Sarmaty i Vostok: Izbrannye trudy A. S. Skripkin (Sarmatians and the East): Selected works of A. S. Skripkin. 2010. E. A. Korobkova, A. V. Belickij (сomps). Volgograd: izd-vo VolGU, Publ., 370 (in Russian).

Smirnov K. F. 1961. Vooruženie Savromatov (Armament of Savromats). MIA (Materials and research on the archeology of the USSR). Issue 101. Moscow: AN SSSR, Publ., 162 (in Russian).

Hazanov A. M. 2008. Izbrannye naučnye trudy: Očerki voennogo dela sarmatov (Selected scientific works: Essays on the military affairs of the Sarmatians). St. Petersburg: Filol. f-t SPbGU; SPbGU, Publ., 294 (in Russian).

Âgodin V. N. 1984. In I. T. Kruglikova (ed.). Bronzovye nakonečniki strel iz Ûžnoj Baktrii (Bronze arrowheads from South Bactria) // Drevnââ Baktriâ (Ancient Bactria). (Materials of the Soviet-Afghan archaeological expedition). Issue 3. Moscow: Nauka Publ., 33–57 (in Russian).

Qanday qilib iqtibos keltirish mumkin

Бекбаулиев, А. (2025). ОҚЧУНГУЛ ҚАБРИСТОНИДАН ТОПИЛГАН ТЕМИР ПАЙКОНЛАРИ. Oʻzbekiston Arxeologiyasi, 2(27), 57–61. https://doi.org/10.71414/2181-032X-2022-2-27-57-61
Ko'rishlar soni: 0