ЭЙЛАТОН МАДАНИЯТИДА КЎМИШ МАРОСИМИНИНГ ДАВОМИЙЛИГИ ТЎҒРИСИДА

TO'LIQ MATN:

Referat

Бронза ва илк темир даври мозорқўрғонлари ва улардаги қабрларнинг пайдо бўлиши ечимлари
қиёсий таҳлили Хонобод-I ёдгорлигида олиб борилган археологик тадқиқотлар натижалари ке-
симида амалга оширилган. Фарғона водийсининг бронза даври кўчманчи ва ўтроқ маданиятла-
ридаги дафн этиш анъаналарининг ўзига хос хусусиятлари очиб берилган. Эйлатон маданиятига
оид дафн маросимларининг асосий мезонлари мавжудлигига қарамай, бу маданият учун илк бор
бой нақшларга эга қўлда ясалган сопол идишлар комплекси аниқланган бўлиб, бу безакларда
ўтроқ маданиятга хос ёки кўчманчи маданиятларнинг нақшлари билан уйғунлашган элементлар
қайд этилган. Шундай бўлсада, қабрлар қазилишининг ўзига хослиги ва асосан, дафн маросим-
лари нафақат Фарғона водийсининг ғарбий ва жануби-ғарбий қисмидаги Эйлатон маданияти-
га оид мозорқўрғонлардаги удумларга, балки бронза даври кўчманчи маданиятларининг дафн
этиш анъаналарига ҳам жуда яқин бўлган. Шубҳасиз, водийнинг шарқида сўнгги бронза даврига
хос марҳумлар ғужанак ҳолда кўмилган қабрларнинг топилганлиги алоҳида қизиқиш уйғотади. Шунингдек, Хонобод-I мозорқўрғонида бронза давридаги кўчманчи қабилаларга хос бўлган ке-
нотаф қабрлар қайд этилган. Дала тадқиқотларининг бу натижалари Эйлатон маданиятининг
шарқий вариантини ифодаловчи Хонобод-I қабристони эгалари кўчманчи Қайроққум мадания-
тининг давомчилари бўлганлигини таъкидлаш имконини беради.

Mualliflar haqida

Adabiyotlar ro'yxati

ИСПОЛЬЗОВАННАЯ ЛИТЕРАТУРА:

Абдуллаев Б. М. Урбанизaционные процессы в античной Фергане // История и археология Турана / Ред. А. Э. Бердимурадова. Самарканд, 2017. № 3. С. 113–120.

Абдуллаев Б. М., Камбаров Н. Ш. Андижон вилояти Хонобод-1 ёдгорлигидаги қазишма натижалари // АИ. Вып. 13. Самарканд, 2021. С. 5–10.

Абдуллаев Б. М. Фарғона водийси илк темир даври маданиятлари тадқиқотлари бўйича шарҳ // Issues of тне Centralasian history in world historiography : First International scientific conference. Volume

Fergana, 2022. Р. 100–107.

Абдуллаев Б. М. К проблеме эйлатанской культуры древней Ферганы // Бюллетень МИЦАИ. Вып. 35. Самарканд, 2023. С. 19–35.

Аванесова Н. А. Археология Средней Азии: энеолит и бронзовый век / Отв. ред. Аскаров А. А. Самарканд: Shabnam omad nur, 2020. 274 с.

Бернштам А. Н. Историко-археологические очерки Центрального Тянь-Шаня и Памиро-Алая // МИА, № 26. М.-Л.: Академия наук СССР, 1952. 343 с.

Гамбург Б. З., Горбунова Н. Г. Могильник эпохи бронзы в Ферганской долине // КСИИМК. Вып. 63 / Отв. ред. А. Д. Удальцов. М.: Академия наук СССР, 1956. С. 88–97.

Гамбург Б. З., Горбунова Н. Г. Новые данные о культуре эпохи бронзы Ферганской долины // СА. М.: Наука, 1957а. № 3. С. 130–135.

Гамбург Б. З., Горбунова Н. Г. Ак-тамский могильник // КСИИМК. Вып. 69. М.: Наука, 1957б. С. 78–90.

Горбунова Н. Г. Кунгайский могильник // АСГЭ. Вып. 3. Л.: ГосЭрмитаж, 1961а. С. 171–194.

Горбунова Н. Г. К вопросу о расписной керамике Ферганы // СГЭ. Вып. ХХI. Л.: ГосЭрмитаж, 1961б. С. 41–44.

Горбунова Н. Г. Культура Ферганы в эпоху раннего железа // АСГЭ. Вып. 5. Л.: ГосЭрмитаж, 1962. С. 91–122.

Горбунова Н. Г. Суфанский могильник // АСГЭ. Вып. 11. Л.: ГосЭрмитаж, 1969. С. 72–91.

Горбунова Н. Г. О локальных особенностях в культуре древней Ферганы // СА. М.: Наука, 1970. № 1. С. 77–86, карт.

Горбунова Н. Г. Итоги исследования археологических памятников Ферганской области (к истории культуры Ферганы) // СА. М.: Наука, 1979. № 3. С. 16–34.

Горбунова Н. Г. О культуре степной бронзы Ферганы // АСГЭ. Вып. 32. 1995. С. 13–30: ил.

Заднепровский Ю. А. Археологические памятники южных районов Ошской области / Отв. ред. П. Н. Кожемяко. Фрунзе: Академия наук Кирг.ССР, 1960. 176 с.

Заднепровский Ю. А. Древнеземледельческая культура Ферганы // МИА. Вып. 118. М.-Л.: Академия наук СССР, 1962. 328 с.

Заднепровский Ю. А. Памятники андроновской культуры / / Средняя Азия в эпоху камня и бронзы / Отв. ред. В. М. Массон. М.: Академия наук СССР, 1966. С. 193-207.

Иванов Г. П. Кашкарчинскии могильник – новый памятник эпохи поздней бронзы в Фергане // ОНУ. Вып.10. Ташкент: Фан, 1988. С. 44–47.

Иванов Г. П. Археологические культуры Ферганы (периодизaция и синхронизaция) // Дисс. на соиск. уч. степ. канд. ист. наук. Самарканд, 1999. 188 с.

Киселев С. В. Древняя история Южной Сибири / Отв. ред. В. М. Массон. М.: Академия наук СССР, 1951. 635 с.

Козенкова В. И. Погребельные памятники Ферганы первых веков нашей эры // СА. М., 1966. № 1. С. 211–226.

Литвинский Б. А. Памятники эпохи бронзы и раннего железа Кайрак-Кумов // Древности Кайрак-Кумов / Отв. ред. Д. Е. Хайтун. Труды АН Тадж. ССР. Том. ХХХIII. Душанбе, 1962. С. 90–403.

Окладников А. П. Предварительный отчет об исследовании памятников каменного и бронзового веков в Таджикистане летом 1954 года // Археологические работы в Таджикистане в 1954 году / Отв. ред. Д. Е. Хайтун. Сталинабад: Академии наук Таджикской ССР, 1956. С. 5–18.

Пиотровский Ю. Ю. Памятники эпохи бронзы в Ферганской долине // АО 1972. М.: Наука, 1973. С. 465–466.

Спришевский В. В. Чустское поселение эпохи бронзы // КСИИМК. Вып.71. М.: Академия наук СССР, 1958. С. 86–98.

Abdullaev B. M., Kambarov N. Sh. Xonobod yodgorligida olib borilgan tadqiqotlarning dastlabki natijalari // International conference: “The history of the Fergana valley in new researches”. Section

: Archeology and Ethnology of the Fergana Valley. 2021. В. 233–249. https://doi.org/10.47100/

conferences.v1i1.1299

Abdullaev B. M., Kambarov N. Sh. Andijon viloyatidagi Xonobod-1 yodgorligida ikкinchi mavsum dala tadqiqot natijalari // FarDU ilmiy xabarlari. 5-son. Farg’ona, 2022. B. 55–66.

Bulkstrra J., Ubelaker D. Standarts for date collectionsfrom human skeletal remains // Proceeding of a seminar at the Field Museum of natural history / organized by Jonathan Haas. Arkansas, 1994. 206 p.

REFERENCES:

Abdullaev, B. M. 2017. In Berdimuradov, A. E. (ed.). Urbanizatsionnye protsessy v antichnoj Fergane (Urbanization processes in ancient Fergana). In Istoriya i arkheologiya Turana (History and archeology of Turan). Issue 3. Samarkand, 113–120. (In Russian).

Abdullaev, B. M., Kambarov, N. Sh. 2021. Andizhon viloyati Khonobod-1 yodgorligidagi qazishma natizhalari (Excavation results in Khanabad-1 monument of Andijan region). In Arkheologicheskie issledovaniya (Archaeological Research). Issue 13. Samarkand, 5–10. (In Uzbek).

Abdullaev, B. M. 2022. Fargʻona vodijsi ilk temir davri madaniyatlari tadqiqotlari boʻjicha sharh (Comments of studies on the cultures of the Early Iron Age of Fergana). In Issues of tne Centralasian history in world historiography: First International scientific conference. Volume 1. Fergana, 100–107. (In Uzbek).

Abdullaev, B. M. 2023. K probleme ehjlatanskoj kul’tury drevnej Fergany (On the Problem of the Eilatan Culture in Ancient Fergana). In Byulleten’ Mezhdunarodnyj institut central’noazatskih issdudovanij (Bulletin International Institute for Central Asian Studies). Issue 35. Samarkand: IICAS Publ., 19–35. (In Russian).

Avanesova, N.A. 2020. In Askarov, A. A. (ed.). Arkheologiya Srednej Azii: ehneolit i bronzovyj vek (Archaeology of Central Asia: Eneolithic and Bronze Age). Samarkand: Shabnam omad nur Publ., 274. (In Russian).

Bernshtam, A. N. 1952. Istoriko-arkheologicheskie ocherki Tsentral’nogo Tyan’-Shanya i Pamiro-Alaya (Historical and archaeological essays on the Central Tien-Shan and Pamir-Alai). In MIA (Materials and research on the archeology of the USSR). No 52. Moscow-Leningrad: Nauka Publ., 343. (In Russian).

Gamburg, B. Z., Gorbunova, N. G. 1956. Mogil’nik ehpokhi bronzy v Ferganskoj doline (Bronze Age burial ground in the Fergana Valley). In Kratkie soobshheniya Instituta arkheologii AN SSSR (Brief reports on reports and field research of the Institute of the History of Material Culture). Issue 63. Moscow: Akademiya nauk SSSR Publ., 88–97. (In Russian).

Gamburg, B. Z., Gorbunova, N. G. 1957a. Novye dannye o kul’ture ehpokhi bronzy Ferganskoj doliny (New data on the Bronze Age culture of the Fergana Valley). In Sovetskaya arheologya (Soviet archeology). Issue 3. Moscow: Nauka Publ., 130–135. (In Russian).

Gamburg, B.Z., Gorbunova, N.G. 1957b. Ak-tamskij mogil’nik (Ak-tam burial ground). In Kratkie soobshheniya Instituta arkheologii AN SSSR (Brief reports on reports and field research of the Institute of the History of Material Culture). Issue 69. Moscow: Nauka Publ., 78–90. (In Russian).

Gorbunova, N. G. 1961a. Kungajskij mogil’nik (Kungaj burial ground). In Arheologicheskij sbornik

Gosudarstvennogo Èrmitazha (Archaeological collection of the State Hermitage Museum). Issue 3.

Leningrad: GosEhrmitazh, 171–194. (In Russian).

Gorbunova, N. G. 1961b. K voprosu o raspisnoj keramike Fergany (On the issue of painted ceramics of Fergana). In Soobshenya Gosudarstvennogo Èrmitazha (State Hermitage Museum Messages). Issue ХХI. Leningrad: Gos Ehrmitaj, 41–44. (In Russian).

Gorbunova, N. G. 1962. Kul’tura Fergany v ehpokhu rannego zheleza (Fergana culture in the early Iron Age). In Arheologicheskij sbornik Gosudarstvennogo Ermitazha (Archaeological collection of the State Hermitage Museum). Issue 5. Leningrad: GosEhrmitazh, 91–122. (In Russian).

Gorbunova, N. G. 1969. Sufanskij mogil’nik (Sufan burial ground). In Arheologicheskij sbornik Gosudarstvennogo Èrmitazha (Archaeological collection of the State Hermitage Museum). Issue 11. Leningrad: GosEhrmitazh, 72–91. (In Russian).

Gorbunova, N. G. 1970. O lokal’nykh osobennostyakh v kul’ture drevnej Fergany (On local features in the culture of ancient Fergana). In Sovetskaya arheologiya (Soviet archeology). Issue 1. Moscow: Nauka, 77–86, kart. (In Russian).

Gorbunova, N. G. 1979. Itogi issledovaniya arkheologicheskikh pamyatnikov Ferganskoj oblasti (k istorii kul’tury Fergany) (Results of the study of archaeological monuments of the Fergana region (to the history of the culture of Fergana). In Sovetskaya arheologiya (Soviet archeology). Issue 3. Moscow: Nauka, 16–34. (In Russian).

Gorbunova, N. G. 1995. O kul’ture stepnoj bronzy Fergany (About the Fergana Steppe Bronze Age Culture). In Arheologicheskij sbornik Gosudarstvennogo Èrmitazha (Archaeological collection of the State Hermitage Museum). Issue 32. Leningrad: GosEhrmitazh, 13–30: il.

Zadneprovskij, Yu.A. 1960. In Kojemyako, P. N. (ed.). Arkheologicheskie pamyatniki yuzhnykh rajonov Oshskoj oblasti (Archaeological sites of the southern regions of the Osh region). Frunze: Akademiya nauk Kirg.SSR, 176 (In Russian).

Zadneprovskij, Yu. A. 1962. Drevnezemledel’cheskaya kul’tura Fergany (Ancient agricultural culture of Fergana). In MIA (Materials and research on the archeology of the USSR). No 118. Moscow-Leningrad: Akademiya nauk SSSR Publ., 328. (In Russian).

Zadneprovskij, Yu. A. 1966. In Masson, V. M. (ed). Pamyatniki andronovskoj kul’tury (Monuments of the Andronovo culture). In Srednyaya Aziya v ehpokhu kamnya i bronzy (Central Asia in the Stone and Bronze Ages). Moscow: Akademiya nauk SSSR Publ., 193–207. (In Russian).

Ivanov, G. P. 1988. Kashkarchinskii mogil’nik – novyj pamyatnik ehpokhi pozdnej bronzy v Fergane (Kashkarchinsky burial ground – a new monument of the Late Bronze Age in Fergana). In Obshestvennye nauki v Uzbekistane (Social Sciences of Uzbekistan). Issue 10. Tashkent: Fan Publ., 44–47. (In Russian).

Ivanov, G. P. 1999. Arkheologicheskie kul’tury Fergany (periodizatsiya i sinkhronizatsiya) (Archaeological cultures of Fergana (periodization and synchronization): Abstract of the dissertation of the candidate of historical sciences. Samarkand, 188. (In Russian).

Kiselev, S. V. 1951. In Masson, V. M. (ed). Drevnyaya istoriya YUzhnoj Sibiri (Ancient history of Southern Siberia). Moscow: Akademiya nauk SSSR Publ., 635. (In Russian).

Kozenkova, V. I. 1966. Pogrebel’nye pamyatniki Fergany pervykh vekov nashej ehry (Funeral monuments of Fergana of the first centuries of our era). In Sovetskaya arheologiya (Soviet archeology). Issue 1. Moscow: Nauka Publ., 211–226. (In Russian).

Litvinskij, B. A. 1962. In Khajtun D. E. (ed). Pamyatniki ehpokhi bronzy i rannego zheleza Kajrak-Kumov (Monuments of the Bronze and Early Iron Ages Kayrak-Kumov). In Drevnosti Kajrak-Kumov (Antiquities of Kairak-Kum). Trudy AN Tadzh. SSR. Issue ХХХIII. Dushanbe, 90–403. (In Russian).

Okladnikov, A. P. 1956. In Khajtun, D. E. (ed). Predvaritel’nyj otchet ob issledovanii pamyatnikov kamennogo i bronzovogo vekov v Tadzhikistane letom 1954 goda (Preliminary report on the study of monuments of the Stone and Bronze Ages in Tajikistan in the summer of 1954). In Arkheologicheskie raboty v Tadzhikistane v 1954 godu (Archaeological work in Tajikistan in 1954). Stalinabad: Akademii

nauk Tadzhikskoj SSR, 5–18. (In Russian).

Piotrovskij, Yu. Yu. 1973. Pamyatniki ehpokhi bronzy v Ferganskoj doline (Bronze Age monuments in the Fergana Valley). In Arheologičeskie otkrytiâ (Archaeological discoveries). Moscow: Nauka, 465–466. (In Russian).

Sprishevskij, V. V. 1958. Chustskoe poselenie ehpokhi bronzy (Chust settlement of the Bronze Age). In Kratkie soobshheniya Instituta arkheologii AN SSSR (Brief reports on reports and field research of the Institute of the History of Material Culture). Issue 71. Moscow, 86–98. (In Russian).

Abdullaev, B.M., Kambarov, N. Sh. 2021. Xonobod yodgorligida olib borilgan tadqiqotlarning dastlabki natijalari (Preliminary results of studies monuments of Khanabad). In International conference: “The history of the Fergana valley in new researches”. Section 1: Archeology and Ethnology of the Fergana Valley. 233–249. (In Uzbek).

https://doi.org/10.47100/conferences.v1i1.1299

Abdullaev, B. M., Kambarov, N. Sh. 2022. Andijon viloyatidagi Xonobod-1 yodgorligida ikkinchi mavsum dala tadqiqot natijalari (Resul ts of тне second season on khanabad-1 cemetery in field studies in andijan region). In FarDU ilmiy xabarlari (Scientific news of Fergana State University). Issue 5. Fargana 55–66. (In Uzbek).

Bulkstrra, J., Ubelaker, D. 1994. In Jonathan Haas. Standarts for date collections from human skeletal remains. In Proceeding of a seminar at the Field Museum of natural history. Arkansas, 206.

Qanday qilib iqtibos keltirish mumkin

Абдуллаев, Б. (2025). ЭЙЛАТОН МАДАНИЯТИДА КЎМИШ МАРОСИМИНИНГ ДАВОМИЙЛИГИ ТЎҒРИСИДА. Oʻzbekiston Arxeologiyasi, 1(30), 23–39. https://doi.org/10.71414/2181-032X-2024-1-30-23-39
Ko'rishlar soni: 0