АРХЕОЛОГИК ЁДГОРЛИКЛАР ВА ҚАДИМИЙ ТАРИХ МАСАЛАЛАРИНИ ЎРГАНИЛИШГА ДОИР АЙРИМ ЁНДАШУВЛАР ҲАҚИДА

TO'LIQ MATN:

Referat

Мақолада Г. А Кошеленко томонидан Л. М. Сверчковнинг «Курганзол – крепость Александра на юге Узбекистана» китоби юзасидан билдирилган фикр – мулоҳазаларини давом этириш мақсадида (Кошеленко, 2015. С. 206–212), тилга олинган китоб муаллифининг бошқа нашрларида, шу жумладан, ҳаммуаллифликда, тарихий тадқиқотлардаги холислик муаммоси, археологик маълумотларни талқин қилиш усуллари ва шахсий қарашларни ягона хақиқат сифатида баён этиш хамда қадимги тарихнинг мураккаб масалаларини фаразлар асосида ечишга интилиш каби ҳолатлар очиб берилган. Шунингдек, мақолада Жойтун, Калтаминор ва бошқа маданиятлар жамоалари вакилларининг тилини археологик материаллар асосида аниқлашга муваффақиятсиз уриниш, бронза даври тарихий географияси муаммолари, Маргиёна ва Бактрияга гу-
тийлар кабилалари уюшмасининг миграцияси ҳамда Бандихон воҳасига (Жанубий Ўзбекистон)
Тарим дарёси ҳавзасидан аҳоли гуруҳларининг кўчиб келиши каби масалаларни ечишда далилсиз
ёндашувлар кўрсатиб ўтилган.
Бандихон воҳаси ёдгорликлари ва Қизилтепада амалга оширилган қайта тадқиқотларнинг на-
тижалари, шу жумладан, археологик мажмуалар хронологияси ва даврлаштиришнинг тавсифи
ҳамда Қизилтепа ва Бандихон II қалъаси мудофаа тизимининг шаклланиши ва ривожланиши
тарихининг ёритилиши жиҳатлари алоҳида кўриб чикилган. Бунда янги тадқиқотлар муал-
лифлари томонидан Қизилтепа шаҳар харобаси ва Бандихон II калъаси мудофаа деворларини
ўрганиш бўйича қазишма ишларни олиб борилмаганлиги туфайли, мазкур ёдгорликларнинг мудо-
фаа иншоотлари тарихига тегишли ушбу муаллифлар хулосаларининг асоссизлиги хамда сўнгги
бронза ва илк темир даври археологиясининг айрим муаммоларни талқин қилишда илмий далил-
лар келтириш ва қиёсий таҳлил усулларидан фойдаланиш зарурати қайд этилган.

Mualliflar haqida

Adabiyotlar ro'yxati

ИСПОЛЬЗОВАННАЯ ЛИТЕРАТУРА:

Аскаров А. A., Альбаум Л. И. Поселение Кучуктепа. Ташкент, 1979. 112 c.

Кошеленко Г. А., Сверчков Л. М. Курганзол – крепость Александра на юге Узбекистана. Ташкент: SMI ASIA, 2012. 182 с. // Вестник древней истории. № 2. 2015. C. 206–212.

Мамедов М. Древняя архитектура Бактрии и Маргианы. Ашгабад, 2003. 143 с. Ожегов С. И. Словарь русского языка. М., 1970.

Пугаченкова Г. А. В поисках культурных ценностей прошлого // Античные и раннесредневековые древности Южного Узбекистана. Ташкент, 1989. C. 7–28.

Ртвеладзе Э. В. Александр Македонский в Бактрии и Согдиане. Ташкент, 2002. 183 с.

Ртвеладзе Э. В. Бактрия и Согд в системе эллинистической государственности // История государственности Узбекистана. Т. I. Ташкент, 2009. С. 142–166.

Ртвеладзe Э. В. Новые древнебактрийские памятники на юге Узбекистана // Бактрийские древности. Л., 1976. C. 95–100.

Ртвеладзе Э. В. От Окса – к Каспию. Дорога Александра Македонского в город Маргиану. Реки Ох и Окс // Ўрта Осиё тарихи ва маданияти муаммолари. Тошкент, 2014. С. 5–20.

Сагдуллаев А. С. О соотношении древнеземледельческих комплексов Ферганы и Бактрии // Советская археология. № 4, М., 1985. С. 21–32.

Сагдуллаев А. С. Основные черты и генезис культуры доантичной Бактрии // Античные и раннесредневековые древности Южного Узбекистана. Ташкент, 1989. С. 29–52.

Сагдуллаев А. С. Среднеазиатское Двуречье в системе государства Ахеменидов // История государственности Узбекистана. Т. I. Ташкент, 2009. С. 89–106.

Сагдуллаев А. С. Усадьбы древней Бактрии. Ташкент, 1987. 110 с.

Сагдуллаев А., Хакимов З. Археологическое изучение городища Кызылтепа // Бактрийские древности. Л., 1976. С. 24–30.

Сарианиди В. И. Древности страны Маргуш. Ашхабад, 1990. 316 с.

Сарианиди В. И. Задолго да Заратуштры (Археологические доказательства протозороастризма в Бактрии и Маргиане). М., 2010. 200 с.

Сарианиди В. И. Храм и некропольТиллятепе. М., 1989. С. 22–27.

Сверчков Л. М. Байсун. Опыт исторической реконструкции // История и традиционная культура Байсуна. Ташкент, 2005. С. 74–78.

Сверчков Л. М. «Тохарская проблема» и культура расписной керамики эпохи раннего железа // Традиции Востока и Запада в античной культуре Средней Азии. Ташкент, 2010. С. 176–197. Сагдуллаев Анатолий

Сверчков Л. М. Тохары. Древние индоевропейцы в Центральной Азии. Ташкент, 2012. 240 с.

Сверчков Л. М., Бороффка Н. Памятники Бандыхана // Археологические исследования в Узбекистане. 2004–2005 гг. Вып.5. Ташкент, 2006. С. 193–200.

Сверчков Л. М., Син У., Бороффка Н. Городище Кызылтепа (VI–IV вв. до н. э.): новые данные // Вопросы древней истории, филологии, искусства и материальной культуры. М., 2013. С. 31–74.

Сверчков Л. М., Син У., Бороффка Н. Раскопки Кызылтепа // Археологические исследования в Узбекистане. 2010–2011 г. Самарканд, 2012. С. 253–261.

Шайдуллаев Ш. Б. Северная Бактрия в эпоху раннего железного века. Ташкент, 2000. 126 с.

REFERENCES:

Askarov A. A., Al'baum L. Ya. 1979. Poseleniye Kuchuktepa (Kuchuktepa settlement). Tashkent: 112 (in English).

Koshelenko G. A., Sverchkov L. M. 2015. Kurganzol – krepost' Aleksandra na yuge Uzbekistana (Kurganzol - Alexander's fortress in the south of Uzbekistan). Tashkent: SMI AZIYA, 2012. 182 s. // Vestnik drevney istorii. № 2. Moscow, 206–212.

Mamedov M. 2003. Drevnyaya arkhitektura Baktrii i Margiany (Ancient architecture of Bactria and Margiana). Ashkhabad: 143 (in Russian).

Ozhegov S. I. Slovar' russkogo yazyka. Moscow: 1970 (in Russian).

Pugachenkova G. A. 1989. V poiskakh kul'turnykh okhvatov proshlogo (In Search of Cultural Embraces of the Past) // Antichnyye i rannesrednevekovyye drevnosti Yuzhnogo Uzbekistana. Tashkent: 7–28 (in Russian).

Rtveladze E. V. 2002. Aleksandr Makedonskiy v Baktrii i Sogdiane (Alexander the Great in Bactria and Sogdia). Tashkent: 183 (in Russian).

Rtveladze E. V. 2009. Baktriya i Sogd v sisteme ellinisticheskoy gosudarstvennosti (Bactria and Sogd in the system of Hellenistic statehood). Istoriya gosudarstvennosti Uzbekistana. Vol. I. Tashkent: 142–166 ( in Russian).

Rtveladze E. V. 1976. Novyye drevnebaktriyskiye pamyatniki na yuge Uzbekistana (New ancient Vactrian sites in the south of Uzbekistan). Bactrian antiquities. Leningrad: 95–100 (in Russian).

Rtveladze E. V. 2014. Ot Oksa – k Kaspiyu. Doroga Aleksandra Makedonskogo v gorod Margianu. Reki Okh i Oks (From Oxus to the Caspian. The road of Alexander the Great to the city of Margiana. Ox and Ox rivers) // Urta Osiyo tarikhi va madaniyati muammolari. Toshkent: 5–20 (in Russian).

Sagdullayev A. S. 1985. O sootnoshenii drevnezemledel'cheskikh kompleksov Fergany i Baktrii (On the ratio of the ancient agricultural complexes of Fergana and Bactria). Sovetskaya arkheologiya (Soviet archeology). Issue 4. Moscow: 21–32 (in Russian).

Sagdullayev A. S. 1989. Osnovnyye cherty i genezis kul'tury doantichnoy Baktrii (The main features and genesis of the culture of pre-antique Bactria). Antichnyye i rannesrednevekovyye drevnosti Yuzhnogo Uzbekistana. Tashkent: 29–52 (in Russian).

Sagdullayev A. S. 2009. Sredneaziatskoye Dvurech'ye v sisteme gosudarstva Akhemenidov (Central Asian Mesopotamia in the system of the Achaemenid state). Istoriya gosudarstvennosti Uzbekistana. Vol. I. Tashkent: 89–106 (in Russian).

Sagdullayev A. S. 1987. Usad'by drevney Baktrii (Estates of ancient Bactria). Tashkent: 110 (in Russian).

Sagdullayev A., Khakimov Z. 1976. Arkheologicheskoye izucheniye gorodishcha Kyzyltepa (Archaeological study of the ancient settlement of Kyzyltepa). Bactrian antiquities. Leningrad: 24–30 (in Russian).

Sarianidi V. I. 1990. Drevnosti strany Margush (Antiquities of the country Margush). Ashkhabad: 316 (in Russian).

Sarianidi V. I. 2010. Zadolgo da Zaratushtry (Arkheologicheskiye dokazatel'stva protozoroastrizma v Baktrii i Margiane) (Long before Zarathushtra (Archaeological Evidence of Proto-Zoroastrianism in Bactria and Margiana). Moscow: 200 (in Russian).

Sverchkov L. M. 2005. Baysun. Opyt istoricheskoy rekonstruktsii (Baysun. Experience of historical reconstruction). Istoriya i traditsionnaya kul'tura Baysuna. Tashkent: 74–78 (in Russian).

Sarianidi V. I. 1989. Khram i nekropol'Tillyatepe (Temple and necropolisTillatepe). Moscow: 22–27 (in Russian).

Sverchkov L. M. 2010. «Tokharskaya problema» i kul'tura raspisnoy keramiki epokhi rannego zheleza ("Tocharian problem" and the culture of painted ceramics of the Early Iron Age). Traditsii Vostoka i

Zapada v antichnoy kul'ture Sredney Azii. Tashkent: 176–197 (in Russian).

Sverchkov L. M. 2012. Tokhary (Tokhary). Drevniye indoyevropeytsy v Tsentral'noy Azii. Tashkent: 240 (in Russian).

Sverchkov L. M., Boroffka N. 2006. Pamyatniki Bandykhana (Monuments of Bandikhan). AIU (Archaeological research in Uzbekistan. 2004–2005). Issue 5. Tashkent: 193–200 (in Russian).

Sverchkov L. M., Sin U., Boroffka N. Gorodishche Kyzyltepa. 2013. (VI–IV vv. do n. e.): novyye dannyye (The settlement of Kyzyltepa (6th–4th centuries BC): new data). Voprosy drevney istorii, filologii, iskusstva i material'noy kul'tury. Moscow: 31–74 (in Russian).

Sverchkov L. M., Sin U., Boroffka N. 2012. Raskopki Kyzyltepa (Excavations of Kyzyltepa). AIU (Archaeological research in Uzbekistan 2010–2011). Samarkand: 253–261(in Russian).

Shaydullayev Sh. B. 2000. Severnaya Baktriya v epokhu rannego zheleznogo veka (Northern Bactria in the Early Iron Age). Tashkent: 126 (in Russian).

Qanday qilib iqtibos keltirish mumkin

Сагдуллаев, А. (2025). АРХЕОЛОГИК ЁДГОРЛИКЛАР ВА ҚАДИМИЙ ТАРИХ МАСАЛАЛАРИНИ ЎРГАНИЛИШГА ДОИР АЙРИМ ЁНДАШУВЛАР ҲАҚИДА. Oʻzbekiston Arxeologiyasi, 1(26), 73–88. https://doi.org/10.71414/2181-032X-2022-1-26-73-88
Ko'rishlar soni: 0